- Industrie, TMT en zorg sterkst groeiende sectoren in 2027
- Hoge loonkosten en digitaal werk maken AI-achterblijvers kwetsbaar
- Gebruik AI leidt niet vanzelf tot groei, onderscheidend vermogen cruciaal
Hoge loonkosten dwingen ondernemers tot AI-gebruik
De groeiverschillen in Nederlandse bedrijfssectoren worden in 2027 groter. Terwijl de sectoren technologie, media en telecom (TMT; +4,5 procent), industrie (+3,5 procent) en zorg (+2,5 procent) sterk groeien, blijft groei in andere sectoren uit of wordt zelfs krimp verwacht. Voor de meeste sectoren blijft de directe invloed van AI op de volumegroei beperkt, maar het potentieel is groot in sectoren met hoge loonkosten en veel digitale werkzaamheden. Dat geldt vooral voor sectoren als TMT en zakelijke dienstverlening, maar ook voor de bouw, handel, industrie, logistiek en zorg, waar doorgaans de helft van de werktijd achter een beeldscherm wordt doorgebracht. Ook voor fysiek werk biedt AI aanzienlijke voordelen, omdat machines efficiënter worden ingezet of werkzaamheden aan robots worden overgelaten. De industrie en TMT-sector profiteren van de wereldwijde investeringsgolf in AI, die de vraag naar chips en digitale toepassingen stimuleert. Voor de zorgsector is er extra groeiruimte dankzij geschrapte en uitgestelde bezuinigingen. In de agrarische sector daalt in 2027 het volume met 0,5 procent, terwijl in de bouw (+1 procent), retail (+1 procent) en zakelijke dienstverlening (+1,5 procent) sprake is van beperkte groei. Hoge kosten, personeelstekorten en geopolitieke onzekerheden zetten de groei onder druk, blijkt uit de Sectorprognoses 2027-2028 van ABN AMRO.
Geen groei verwacht voor leisure en food
Ook in 2027 blijft de inflatie hoog, waardoor de koopkracht verslechtert. Achterblijvende bestedingen raken volgend jaar vooral de leisure- en foodsector en in mindere mate de retail. ABN AMRO verwacht voor de leisuresector – na een krimp van 1 procent in 2026 – stagnatie in 2027. Binnen de sector zijn de verschillen groot. Zo groeit de reisbranche in de eerste helft van 2026 met ruim 4 procent en dalen de horecavolumes met 1 procent. Consumenten blijven reizen, maar zijn terughoudender met restaurantbezoeken. Daarnaast zetten stijgende personeelskosten de marges onder druk. Ook in de foodsector wordt in 2027 geen groei verwacht door hogere productie- en energiekosten en een prijsgevoelige consument. In de bouw blijft de groei volgend jaar beperkt tot 1 procent. De versnipperde sector zorgt voor vertraging: in de gespecialiseerde bouw bestaat 85 procent van de bedrijven uit eenmanszaken. Omdat voor projecten vaak opnieuw partijen moeten worden geselecteerd en afspraken worden gemaakt, kosten voorbereiding en samenwerking veel tijd. Volgens ABN AMRO biedt een efficiëntere organisatie van bouwprojecten, onder meer met behulp van AI, mogelijkheden om de arbeidsproductiviteit te verhogen.
Ondernemers lijken zich onvoldoende bewust van impact AI
Ondanks de wisselende groeivooruitzichten biedt AI bedrijven in vrijwel alle sectoren goede mogelijkheden om efficiënter te werken. De adoptie van AI neemt snel toe, maar vooral op beperkte schaal of experimentele basis. Terwijl in 2024 een kwart van de bedrijven met meer dan tien werknemers kunstmatige intelligentie toepaste, gold dit in 2025 voor één op de drie bedrijven[1]. Vooral kleine bedrijven gebruiken nauwelijks AI ten opzichte van hun grotere concurrenten. Zo gebruikt in de bouw slechts 16 procent van de bedrijven met 10 tot 50 werknemers AI, tegenover 73 procent van de bedrijven met meer dan 250 werknemers. Mogelijk onderschatten ondernemers de impact; slechts één op de zes bedrijven voorziet prijsdruk of verlies aan marktaandeel door concurrentie of minder klanten vanwege AI, blijkt uit een enquête die ABN AMRO heeft uitgezet in samenwerking met marktonderzoeksbureau MWM2. Vooral in sectoren met hoge loonkosten krijgen achterblijvers die nauwelijks AI gebruiken het op den duur lastig. Zo verwachten klanten lagere prijzen als een deel van het werk door AI gedaan kan worden. Daarnaast neemt de concurrentie toe van voorlopers of innovatieve startups die dankzij AI lagere prijzen rekenen of betere diensten leveren.
Gebruik AI leidt niet vanzelf tot groei, onderscheidend vermogen is cruciaal
Toch leidt de inzet van AI niet automatisch tot meer groei of hogere marges, benadrukt David Bolscher, sectoreconoom Zorg en Digitale Transitie bij ABN AMRO. “Als steeds meer bedrijven dezelfde technologie gebruiken, kunnen kostenvoordelen door toenemende concurrentie en prijsdruk verdwijnen. Slechts enkele voorlopers kunnen zelf unieke AI-toepassingen ontwikkelen en vermarkten waarmee ze zich op langere termijn onderscheiden. De uitdaging is daarom om de tijd en middelen die AI vrijmaakt, te benutten om je als bedrijf te onderscheiden. Denk aan het verbeteren van de kwaliteit van producten en diensten, het versterken van klantrelaties of het ontwikkelen van nieuwe activiteiten. Zo kunnen restaurants de tijd die zij besparen op planning en inkoop gebruiken om gasten meer persoonlijke aandacht te geven, terwijl zorgverleners dankzij het automatiseren van administratieve taken, zoals gespreksverslagen, meer aandacht aan patiënten kunnen besteden. Andere bedrijven, zoals accountants of reclamebureaus, kunnen bespaarde tijd inzetten voor strategische adviezen, terwijl bouwbedrijven de kwaliteit verhogen door minder fouten en overdrachtsmomenten. Daarnaast kunnen bedrijven strategisch kiezen voor een bepaalde nichemarkt waar minder prijsdruk optreedt. Bedrijven die AI niet alleen inzetten om kosten te besparen, maar ook om extra waarde voor klanten te creëren, kunnen hun concurrentiepositie op langere termijn versterken.”